Văn hóa - Xã hội | Truyền thống văn hóa
Lịch sử - Văn hoá
Tin đăng ngày: 26/4/2014 - Xem: 660
 

Trải qua những biến động lịch sử, vùng đất Nghi Lộc có nhiều lần thay đổi tên gọi, duyên cách địa lý hành chính khác nhau.

Thời kỳ Bắc thuộc từ huyện Dương Thành (thời Ngô) đến Dương Toại, Phố Dương ( thời Tấn, Lưu Tống) và Phố Dương ( thời Nam Tề, Lương, Tuỳ, Đường) của quận Cửu Đức…Đến thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ có tên là Tân Phúc, Nghị Chân. Thời Lê, năm Kỷ Sửu, niên hiệu Quang Thuận thứ 10 (1469), vua Lê Thánh Tông định lại số phủ, huyện, châu cho 12 đạo thừa tuyên. Thừa tuyên Nghệ An có 9 phủ, 27 huyện, 3 châu, trong đó có huyện Chân Phúc. Trong Bản đồ Hồng Đức (vẽ năm 1490) ghi rõ huyện Chân Phúc có 37 xã, 8 thôn, 1 sở. Địa danh, địa giới huyện Chân Phúc trên bản đồ Hồng Đức là mốc lịch sử quan trọng. Thời Tây Sơn đổi Chân Phúc sang Chân Lộc bởi: kiêng húy thân phụ của Hoàng đế Quang Trung là Hồ Phi Phúc và kiêng tránh Phụng thiên phạt bạo Nguyễn Phúc (Nguyễn Phúc một từ nói về kẻ thù Tây Sơn). Thời nhà Nguyễn, đến đời vua Thành Thái (1989 - 1907) có tài liệu ghi là đổi Chân Lộc thành Nghi Lộc vì kiêng húy chữ Chân của vua Dục Đức (không ghi rõ năm nào). Qua tham khảo các tài liệu và trong Quốc triều Hương Khoa lục thì những người đỗ cử nhân trong kỳ thi Hương 1891, 1893 vẫn ghi địa danh là huyện Chân Lộc. Đến khoa thi năm Giáp Ngọ (1894), địa danh Nghi Lộc mới ghi chép về các cử nhân đỗ khoa thi này. Như vậy, địa danh huyện Chân Lộc đổi thành huyện Nghi Lộc vào năm 1894 (hội thảo danh xưng Nghi Lộc, tháng 11/2009 tại Hà Nội đã xác định).

Sau khi hiệp định Patơnôt được ký kết 1884, đánh dấu thực dân Pháp hoàn thành xâm lược nước ta, đến năm 1889, địa giới huỵên Nghi Lộc được điều chỉnh: Tổng Yên Trường của Nghi Lộc được cắt sang huyện Hưng Nguyên; tổng Vân Trình thuộc Hưng Nguyên chuyển sang huyện Nghi Lộc và các làng xã phía Đông Bắc sông Cấm được thành lập tổng La Vân. Trước năm 1945, huyện Nghi Lộc có 5 tổng, 79 xã. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, tên gọi các đơn vị hành chính vẫn giữ nguyên, tháng 5/1946, thực hiện sắc lệnh của Chính phủ, Nghị quyết phiên họp Hội đồng nhân dân tỉnh đầu tiên, Huyện uỷ chỉ đạo tổ chức sắp xếp lại đơn vị hành chính trong huyện, bãi bỏ cấp tổng, từ 79 xã sát nhập lại thành 24 xã.

Tháng 4/1947, để phù hợp với tình hình tác chiến các đơn vị hành chính xã được gộp lại còn 13 xã (22/8/1948, làng Đa Phúc, Nguyệt Tỉnh thuộc xã Hải Nguyệt huyện Hưng Nguyên cắt sang Nghi Lộc và nhập vào xã Mỹ Thạch đổi tên là xã Phúc Hoà. Ngày 10/8/1947, nhập làng Trị Nội, Hội Yên thuộc xã Lộc Thành huyện Yên Thành về Nghi Lộc, rồi nhập xã Lâm Kiều, Văn Yên, Lộc Thành với tên mới là xã Tam Thái).

Cuối năm 1953, đầu năm 1954 trong đợt giảm tô, Tỉnh uỷ chỉ đạo sắp xếp lại đơn vị hành chính, từ 13 xã lớn chia thành 38 xã và thống nhất lấy chữ đầu tên huyện làm chữ đầu tên xã. Ngày 26/12/1970, Thủ tướng Chính phủ quyết định nhập xã Nghi Phú vào thành phố Vinh, tháng 4/1986, Hội đồng Bộ trưởng có quyết định thành lập thị trấn Quán Hành và thị trấn Cửa Lò thuộc huyện Nghi Lộc.

Ngày 29/8/1994, Chính phủ ban hành Nghị định 113-CP về thành lập thị xã Cửa Lò trực thuộc tỉnh Nghệ An trên cở sở thị trấn Cửa Lò và các xã Nghi Thu, Nghi Hương, Nghi Hoà, Nghi Hải, một phần đất, dân cư Nghi Quang, Nghi Hợp của huyện Nghi Lộc.

Ngày 17/4/2008, để mở rộng thành phố Vinh theo quy hoạch, Chính phủ ban hành Nghị định số 45/2008/NĐ-CP về điều chỉnh địa giới hành chính huyện Nghi Lộc và Hưng Nguyên, trong đó huyện Nghi Lộc chuyển xã Nghi Ân, Nghi Đức, Nghi Liên, Nghi Kim về thành phố Vinh với 3.115,63 ha đất tự nhiên và 29.304 khẩu. Huyện Nghi Lộc sau điều chỉnh địa giới hành chính, diện tích tự nhiên còn 34.740,43 ha, dân số là 186.439 khẩu và có 30 xã, thị trấn trực thuộc.

Vùng đất và con người Nghi Lộc đã có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa, yêu nước, cách mạng. Đồng thời, Nghi Lộc cũng là vùng đất hiếu học, khoa bảng, có nhiều dòng họ, nhiều làng có nhiều người đậu đạt trong suốt thời kỳ Hán học và truyền thống đó được phát huy qua các thế hệ làm vinh danh cho quê hương, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng đất nước.

* Các danh nhân và khoa bảng:

Khoa bảng:

- Hoàng Giáp Phạm Nguyễn Du (Quê ở xã Nghi Xuân).

-  Đình nguyên Hoàng giáp Nguyễn Ngọc (Quê ở xã Phúc Thọ)

- Hoàng giáp Nguyễn Hữu Chính (Quê ở xã Phúc Thọ).

Nhà giáo:

- Nguyễn Thức Tự (Quê ở xã Nghi Trường).

- Lê Văn Mến (Quê ở xã Nghi Long)

Nhà cách mạng:

- Nguyễn Thức Canh (Quê ở xã Nghi Trường)

- Nguyễn Thức Đường (Quê ở xã Nghi Trường)

- Trần Văn Cung  (Quê ở xã Nghi Hoa)

Danh tướng:

- Cương quốc công Nguyễn Xí  (Quê ở xã Nghi Hợp)

- Nguyễn Hữu Chỉnh (Quê ở xã Phúc Thọ)

- Trần Văn Quang (Quê ở xã Nghi Hoa)

- Hoàng Đan

- Nguyễn Quốc Thước (Quê ở xã Nghi Diên)

Văn nhân:

- Nhà phê bình văn học Hoài Thanh, Hoài Chân  (Quê ở xã Nghi Trung)

- Giáo sư Nguyễn Đình Chú  (Quê ở xã Nghi Hợp)

* Các di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh nổi tiếng:

Huyện Nghi Lộc có 8 di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia:

- Đền thờ Nguyễn Xí (ở xã Nghi Hợp): thờ Thái sư cương Quốc công Nguyễn Xí là di tích LSVH được công nhận năm 1990, xây dựng từ thời Lê Thánh Tông (1467), là một trong những kiến trúc cổ đẹp bậc nhất tỉnh Nghệ An.

- Nhà thờ tiến sỹ Phạm Nguyễn Du (ở Nghi Xuân).

- Nhà thờ Đông khê Nguyễn Thức Tự.

- Đền - Đình  - Chùa Trung Kiên.

- Nhà thờ Đức Thánh Mẫu.

- Đền Phượng Cương

- Đình chợ Xâm

- Đền Chính Vị

Các danh thắng nổi tiếng như: Khu du lịch sinh thái Bãi Lữ (Nghi Yên), Kênh nhà Lê, Đường ven Sông Lam...

* Một số nét về truyền thống Cách mạng:

1. Ngay sau khi Đảng Cộng Sản Việt Nam được thành lập (3/02/1930), tháng 4/1930 Huyện ủy lâm thời Nghi Lộc được thành lập tại nhà thờ Cụ Sơn (Cử nhân Nguyễn Thức Tự). Dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy, các chi bộ trong huyện được thành lập gồm 15 chi bộ với 158 Đảng viên.

2. Đảng bộ đã lãnh đạo nhân dân phát động phong trào cách mạng sôi nổi trong thời kỳ 1930 - 1931, đỉnh cao là phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. 108 người đã hy sinh trong cuộc đấu tranh, hàng ngàn người bị cầm tù, trong đó có 220 người bị kết án giam từ 01 năm trở lên và bị đáy đi giam ở các nhà tù.

3. Giành chính quyền cách mạng về tay nhân dân ngày 19/8/1945.

4. Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ

- Là huyện "Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân" năm 1994.

- 14 xã được phong tặng danh hiệu "Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân" (Trừ những xã sau khi Thị xã Cửa Lò tách ra khỏi Nghi Lộc)

-  4.517 liệt sĩ.

- 3.645 thương binh, bệnh binh.

-  67  Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng

-  03 Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân.

- 04 Anh hùng Lao động.

- 25 ngàn đối tượng được tặng thưởng Huân chương, Huy chương kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ.

- Hơn 7 ngàn đối tượng được tặng thưởng Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh theo Quyết định số 98/2005/QĐ/TTg của Thủ tướng Chính phủ.

5. Các đồng chí cán bộ cao cấp

- Đồng chí Nguyễn Duy Trinh (quê ở xã Phúc Thọ) - Nguyên Ủy viên Bộ chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ ngoại giao nước CHXHCN Việt Nam.

- Đồng chí Thượng tướng Trần Văn Quang (Quê ở xã Nghi Hoa) - Nguyên Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

- Đồng chí Trung tướng Nguyễn Quốc Thước (Quê ở xã Nghi Diên)- Nguyên Ủy viên TW Đảng, Tư lệnh Quân khu 4, Nguyên Phó Chủ tịch Hội CCB Việt Nam.

- Đồng chí Lê Doãn Hợp (Quê ở xã Nghi Liên) – Ủy viên BCH TW Đảng, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông.

- Đồng chí: Vương Đình Huệ (Quê ở xã Nghi Xuân) - Ủy viên TW Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài Chính.

Và hàng chục cán bộ cao cấp diện Trung ương Đảng quản lý, hàng chục sỹ quan cấp tướng công tác trong Lực lượng vũ trang nhân dân.

 

THÔNG TIN CẦN BIẾT
Lịch công tác
Văn bản pháp quy
Album ảnh Nghi Lộc
Video về Nghi Lộc
Diễn đàn trao đổi
Liên hệ - Góp ý
VID8EO CLIPS
Loading the player...
LIÊN KẾT QUẢNG CÁO
HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

Hotline - 0943.038.117

Văn phòng - 0383.612.202
Hôm nay: 5290  - Tất cả: 7,427,266
 
     
 
Ủy ban nhân dân xã Nghi Hưng
Địa chỉ: Xóm 13 Xã Nghi Hưng – Huyện Nghi  Lộc – Tỉnh Nghệ An
Email: vanphongnghihung@gmail.com - Website: http://nghihung.gov.vn