Văn hóa - Xã hội | Con người Nghi Hưng
Thần Sơn - Ngô Quảng
Tin đăng ngày: 12/5/2014 - Xem: 10840
 

Ngô Quảng tên húy là Đức Chính, ở làng Tam Đa. Ông sinh 1858, lúc nhỏ, theo học chữ Hán với ông đồ trong làng một thời gian. Do nhà nghèo nên phải đi cày thuê, đốt than, hái củi để kiếm sống. Ông kết hôn với bà Hoàng Thị Vân, người cùng làng, sinh con gái là Ngô Thị Quảng.

Thần Sơn - Ngô Quảng

Trong phong trào Đông Du, huyện Nghi Lộc có 25 người xuất dương và địa bàn hoạt động của nhiều văn thân, sĩ phu yêu nước. Trong phong trào Cần Vương, có Hoàng giáp Nguyễn Hữu Chính (Phúc Thọ), Phó bảng Cao Huy Tuân (Phan Thôn), Tiến sĩ Đinh Văn Chất (Nghi Long), làm Tán tướng quân vụ ở Nam Định và Chánh sứ sơn phòng ở Thanh Hóa, tham gia hoạt động trong đội quân Phan Đình Phùng còn có Đông Khê - Nguyễn Thức Tự, Đặng Tử Kính, Đặng Thái Thân... Ngô Quảng từ lúc còn trẻ đã có chí lớn, biết làm nghề thợ mộc nên thường đi lại nhiều vùng, là người thông minh, biết lắng nghe nên hiểu nhiều về hoạt động của phong trào Cần Vương. Những hoạt động của các chí sĩ đã ảnh hưởng đến tư tưởng của Ngô Quảng.

Khi Tiến sĩ Đinh Văn Chất, quê ở xã Nghi Long giữ chức Tán tướng quân vụ Nam Định, Chánh sứ Sơn Phòng Thanh Hóa, sau khi thất trận, rút về Nghệ An, Ngô Quảng theo Đinh Văn Chất, rồi chuyển sang hoạt động trong đội quân của Phan Đình Phùng.

Ngô Quảng được Phan Đình Phùng giao giữ chức vụ là một bộ tướng ở vùng phía bắc sông Lam. Trong trận chợ Vạc (Nam Đàn), Ngô Quảng giết được một sĩ quan của Pháp nên ông được Phan Đình Phùng phong chức Đề Đốc. Từ đấy, tiếng vang của ông lan ra khắp vùng. Thực dân Pháp cho lính về khám xét nhà ông, tịch thu toàn bộ tài sản, bắt anh ruột ông là Ngô Đức Hiệp và vợ ông là Hoàng Thị Vân vào ngục giam, rồi bị giết trong ngục. Đứa con trai nhỏ của ông thiếu sự chăm sóc nên bị bệnh chết.

Sự mất mát đau thương của người thân không làm ông nản chí, vẫn một lòng đi theo nghĩa quân chống Pháp. Trong thời gian giúp Đinh Văn Chất, ông thường đi lại và quen biết vùng Nghi Xuân, Hà Tĩnh nên được Phan Đình Phùng giao cho chỉ huy đội quân thứ ở Nghi Xuân cùng với Hà Văn Mỹ. Ông chỉ huy nhiều trận đánh du kích chống Pháp từ Nghi Xuân đến Linh Cảm; về sau, lại được Phan Đình Phùng phái vào hoạt động ở Quảng Trị. Ngô Quảng tham dự cuộc họp Phan Đình Phùng triệu tập, bàn kế đối phó âm mưu của giặc Pháp: một mặt bắt cóc mẹ quân sư Cao Thắng, mặt khác sai Hoàng Cao Khải viết thư dụ hàng Phan Đình Phùng để làm áp lực đối với nghĩa quân. Trong mọi tình huống, Ngô Quảng đều tỏ ra kiên cường và chủ trương chiến đấu tới cùng. Phan Đình Phùng bị một số người kém tinh thần làm hại và cuối cùng nghĩa quân bị đàn áp và tan rã dần. Ngô Quảng lúc đầu hết sức thất vọng đi lang thang về sau lại bí mật tìm một hướng hoạt động cách mạng khác.

Trong khoảng thời gian đó, một số nhà nho yêu nước ở Trung Kì lập hội Duy Tân, ở Nghệ Tĩnh có Hội Triều Dương, cũng từ hội Duy Tân chuyển sang. Trong những người sáng lập ra Hội Triều Dương, ở Nghi Lộc có Đông Khê - Nguyễn Thức Tự, Nguyễn Đồng, một vị linh mục yêu nước ở Nhân Hòa, xã Nghi Thuận... Ở Nghi Lộc, nhiều người yêu nước đã tham gia như: Đặng Thái Thân, Nguyễn Thức Đường, Đặng Tử Kính, Long Sơn - Nguyễn Đình Hồ, Đội Phấn v.v...
Chủ trương của Triều Dương một mặt cử người hoạt động ở trong nước, mặt khác bố trí người xuất dương sang Nhật Bản, sau lại về Trung Quốc. Nhiều thanh niên được cơ sở Hội Triều Dương cử đi nước ngoài. Ở Nghi Lộc lúc đó, có các ông Nguyễn Thức Đường (tức Trần Hữu Lực), Nguyễn Đức Công (tức Hoàng Trọng Mậu)...

Lúc đầu, Ngô Quảng cùng các ông Long Sơn, Đội Quyên, Đội Phấn... hoạt động ở trong nước. Về sau, Ngư Hải - Đặng Thái Thân, phụ trách Hội Triều Dương ở Nghi Lộc, cử ông sang Trung Quốc phục vụ trong bộ phận của Phan Bội Châu. Ở Trung Quốc, Ngô Quảng được học thêm một số kiến thức. Năm 1908, Phan Bội Châu lại phái ông trở về nước hoạt động. Ông cùng với Đội Quyên (quê ở Hà Tĩnh) và Đội Phấn (quê ở Nghi Lộc), đem quân chiếm đóng một số nơi ở Nghi Lộc, tiến ra chiếm đóng Tam Lệ (Quỳnh Lưu). Đặc biệt, lần đánh chiếm Bồ Lư ở Thanh Chương giành thắng lợi.
Năm 1910, cuộc họp lớn ở Phan Thôn, Nghi Kim để bàn kế hoạch bị bại lộ, thực dân Pháp đưa lính về vây ráp, Đặng Thái Thân, Long Sơn và một số người bị bắt và hi sinh. Ngô Quảng trốn thoát, rồi trở về căn cứ Bồ Lư.

Hội Triều Dương gặp lúc thoái trào, mất liên lạc với những người xuất dương, Ngô Quảng và các đồng chí của ông chủ trương hoạt động độc lập, phân tán, chờ thời cơ.Ông bị thực dân Pháp truy lùng nhiều nơi, ở núi Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh, Nam Đàn, làng Thanh Hương gần quê nhà và ông đều thoát được sự vây bắt.
Nhận thấy hoạt động trong nước khó khăn, ông hoạt động ở phái bộ Việt Nam Quang phục hội tại Xiêm (Thái Lan), phụ trách công việc về nước đưa người xuất dương như: Trần Văn Giào ở Thanh Thủy (Nam Đàn), Trương Văn Lĩnh (Tức Thanh) ở Tụy Anh (Nghi Phương) v.v....

Hoạt động ở Xiêm một thời gian, ông bị bệnh và mất khoảng (1927 - 1928). Các chiến sĩ cách mạng trong và ngoài nước vô cùng thương tiếc, làm văn điếu tặng ông bốn chữ: "Cựu thần trung nghĩa" (kẻ bề tôi trung thành và có nghĩa).

Thần Sơn - Ngô Quảng quả là một tấm gương sáng tận tụy hi sinh cho cách mạng. Ông trải qua phong trào tranh đấu chống thực dân Pháp từ Cần Vương theo Đinh Văn Chất, rồi Phan Đình Phùng, qua phong trào Triều Dương, đến phong trào xuất dương. Vượt qua những mất mát của gia đình, anh ruột và vợ chết trong ngục, con trai chết bệnh. Thần Sơn Ngô Quảng không sợ hiểm nguy, kiên cường bền bỉ, hoạt động không sờn lòng hiến thân cho cách mạng đến hơi thở cuối cùng.

THÔNG TIN CẦN BIẾT
Lịch công tác
Văn bản pháp quy
Album ảnh Nghi Lộc
Video về Nghi Lộc
Diễn đàn trao đổi
Liên hệ - Góp ý
VID8EO CLIPS
Loading the player...
LIÊN KẾT QUẢNG CÁO
HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

Hotline - 0943.038.117

Văn phòng - 0383.612.202
Hôm nay: 2483  - Tất cả: 4,968,535
 
     
 
Ủy ban nhân dân xã Nghi Hưng
Địa chỉ: Xóm 13 Xã Nghi Hưng – Huyện Nghi  Lộc – Tỉnh Nghệ An
Điện thoại: 0383.612.202 - Hotline: 0943.038.117
Email: vanphongnghihung@gmail.com - Website: http://nghihung.gov.vn